حسين مير حيدر
44
معارف گياهى ( فارسى )
دربدار كه درون آن مقدار زيادى تخم گياه واقع است . در حدود 500 - 400 و گاهى بيشتر تخم در هر ميوه است . از برگ و تخم آن كه مخدّر است ، در طب سنتى استفاده مىشود . اين گياه معمولا در جاهاى مخروبه و اراضى باير قبرستانها و اراضى متروكه در اغلب مناطق اروپا و نواحى با آب و هواى مديترانهاى شمال افريقا و آسيا مىرويد . در ايران در نواحى اطراف تهران ، كرج ، ييلاقات اطراف تهران و دامنههاى كمارتفاع البرز و در شمال ايران در رودبار و در آذربايجان اطراف تبريز ، بين آستارا و اردبيل ، يا ، كليبار و در مناطق مركزى ايران در اراك و تفرش و در گرگان در كوه شاهوار و حاجىلنگ در 2500 مترى و بين اردبيل و خلخال ديده مىشود . تركيبات شيميايى از نظر تركيبات شيميايى در گياه ژوسكيام يا بنگدانه چند آلكالوئيد مشخص شده است . برگهاى آن آلكالوئيدهاى هيوسيامين ، اسكوپولامين ، كمى آتروپين و هيوسىپيكرين « 1 » وجود دارد [ . G . I . M . P ] آلكالوئيدها در برگ و دانهء ژوسكيام سياه در حدود 14 / 0 - 1 / 0 درصد مىباشد . به علاوه در دانههاى آن در حدود 25 - 20 درصد روغن ثابت قابل استخراج سبزرنگ و در حدود 25 درصد نشاسته وجود دارد . اين گياه سمّى است و براى حيوانات و بخصوص ماكيان مسموميت خطرناك ايجاد مىكند . در زراعت اين گياه نوع كود شيميايى در تغيير مقدار آلكالوئيد و محصول برگهاى آن اثر مىگذارد . كلسيم بالاترين محصول برگ و بيشترين مقدار آلكالوئيد را مىدهد . خواص - كاربرد در هند برگهاى آن به عنوان مسكّن درد ، مخدّر ، آرامبخش ، ضدعفونىكننده ، بازكنندهء مردمك چشم و در موارد اختلالات و ناراحتىهاى تحريكى اعصاب و همچنين براى تسكين سياهسرفه و سرفه و آسم كاربرد دارد . تخم آن قابض و سمّى است . در چين از گياه ژوسكيام به عنوان دردكش و مسكّن و در استعمال خارجى براى رفع اختلالات عصبى و در مورد دندانهاى خراب استفاده مىشود [ روا ] . و به عنوان
--> ( 1 ) . Hyoscypikrine